19 July 2018, Thursday
Tercüme Editörü
Wikiyours makaleleri İngilizce makalelerin Türkçe'ye çevrilmiş halleridir. İngilizce bilen herkes makale sahibi olabilir ve yaptığı çeviri miktarınca para kazanır.
Çeviri Yapmak İçin Makale Seçiniz
Makale yazmak için
bir kategori seçin
Düzeltme Öner

Yasama Organı

İçindekiler
  1. Yasama işlemleri
  2. Yasama gücü
  3. Yasama meclisi üyeleri
  4. Terminoloji
  5. Yasama meclisleri
  6. Yasama meclisi büyüklüğü

Yasama: yasalar yapma,değiştirme ve yürürlükten kaldırma gücü olan bir tür katılımcı meclistir. Yasama organı çoğu devletin önemli bir kısmını oluşturur. Çoğunlukla güçler ayrılığı modelinde devletin yürütme ve adli kolları ile karşılaştırılır.

Yasama organı tarafından çıkarılan kanunlar yasa olarak bilinir. Yasama organı, hükumet faaliyetlerini gözlemlemekte ve yönlendirmektedir. Genellikle sürece dahil olan bütçeyi veya bütçeleri değiştirmek için ayrıcalıklı yetkiye sahiptir.

Yasama organı mensuplarına milletvekili ya da kanun yapıcılar denir. Bir demokraside, yasama organı genellikle halk tarafından seçilir. Dolaylı seçim veya yürütme tarafından atanması da kullanılan yöntemler arasındadır; özellikle de iki meclisi olan yasama organları için.

Yasama işlemleri

Her yasama meclisi, siyasi konuları tartışmak, önerilen yasa için oy kullanmak ve bir takım meclis prosedürlerini kullanmak için faaliyet gösteren bir dizi yasama görevlerinden oluşmaktadır. Bu faaliyetleri yerine getirmek için belirli sayıda meclis üyesi bulunmalıdır; buna yeterli çoğunluk denir.

Bir yasama organı, yeni önerilen mevzuatı ilk olarak inceleyerek, genellikle daha küçük komisyonlara devredilir. Komisyonlar o konu hakkında uzmanlaşmış kişilerden oluşur.

Bir meclis üyesi genellikle farklı siyasi partileri temsil eder. Her partiden üye olanlar genelde iç işleri düzenlemek için bir araya gelirler.

Bir meclisin iç organizasyonu üyeleri tarafından paylaşılan resmi olmayan normlara göre şekillenmektedir.

Yasama gücü

Yasama organları, yargı organları, askerler ve yöneticiler gibi diğer siyasi aktörlere kıyasla, sahip oldukları siyasi güç bakımından çeşitlilik göstermektedir. 2009'da siyaset bilimcileri M. Steven Fish ve Matthew Kroenig, ulusal yasama organları arasındaki farklı güç derecelerini ölçmek amacıyla Parlamento Güç Dizinini oluşturdu. Alman Federal Meclisi, İtalyan Parlamentosu ve Moğolistan Devleti Büyük Khural Meclisi en güçlü kişilere bağlanırken Myanmar'ın Temsilciler Meclisi ve Somali'nin Geçici Federal Meclisi (bunun yerine Somali Federal Parlamentosu'nun yerini almıştı) daha az güçlü kişilere bağlandı.

Bazı siyasi sistemler yasama üstünlüğü ilkesini benimsemektedir. Yasama organının hükumetin en üst kolu olduğunu ve diğer kurumlar tarafından bağlanamayacağını savunur. Böyle bir sistem yasama organını daha güçlü hale getirir.

Delegasyon

Yasama organları, yasama yetkilerini bazen idari veya yetkili organlara devredebilir.

Yasama meclisi üyeleri

Yasama organı bireysel üyelerden oluşur. Önerilen yasaya oy veren meclis üyeleri olarak bilinirler. Bir yasama, genellikle sabit bir sayıda üye gerektirir. Çünkü yasama organı genelde belirli sayıda koltuktan oluşturulmuş bir mecliste toplanır. Mesela yüz sandalyeye sahip bir meclis odasının üye sayısı yüzdür.

Terminoloji

Parlamenter hükumet sistemlerinde yürütme, yasama organından sorumludur. Diğer yandan güçler ayrımına göre Başkanlık sisteminde yasama, hem yargı hem de yürütme ile birlikte bağımsız ve eşit bir devlet organı olarak görülür.

Ulusal yasama organlarının isimleri arasında "parlamento", "kongre", "rejim" ve "meclis" bulunur.

Yasama meclisleri

Bir meclis kanun tekliflerini tek bir birimde tartışıp oylayabileceği gibi birden fazla mecliste de kanun teklifleri görüşülebilir. Bu meclisler yasama odaları, tartışma odaları gibi çeşitli isimlerle anılabilirler. Bir kanun teklifini ayrı ayrı tartışan ve ayrı oy veren, ayrı güçlere sahip meclis odaları bulunabilir. 

İki meclisli yasama organlarında bir meclis üst, diğer meclis alt olarak kabul edilir. Bu iki tip meclis birbirinden tamamen farklı değildir. Ancak üst meclisin üyeleri doğrudan seçimle değil dolaylı olarak göreve gelirler. Halk tarafından değil de idari bölümler tarafından atanırlar. Alt meclisin üyeleri ise daha katı şartlara sahiptir. Özellikle parlamenter sistemlerde üst meclis daha az güce sahiptir ve daha çok danışmanlık görevi görür. Fakat başkanlık sistemlerinde üst meclis eşit ya da daha büyük güce sahiptir.

Federasyonlarda üst meclis genellikle federasyonun ögelerini temsil eder. Bu Avrupa Birliğinin uluslar üstü yasama organı ile alakalı bir durumdur. Üst meclis eyalet hükumet temsilcilerini içerebilir (AB ve Almanya'da veya 1913'den önce Birleşik Devletler'de olduğu gibi) ya da Avustralya'da ve 1913'ten beri ABD'de olduğu gibi daha küçük nüfuslara sahip eyaletlere eşit temsil hakkı veren bir formül uyarınca seçilebilirler.

Üçlü meclisler nadirdir; Massachusetts Vali Konseyi hala mevcuttur. En son ulusal örnek Güney Afrika'daki Kafkas azınlık idaresinin yıllarında var olmuştur. Dörtlü yasama meclisleri artık mevcut değildir, daha önce İskandinavya'da kullanılıyordu.

Yasama meclisi büyüklüğü

Yasama boyutları büyüklük bakımından çeşitlilik göstermektedir. Ulusal yasalar arasında Çin'in Ulusal Halk Kongresi, 2987 üyesi ile en büyüğü, Vatikan'ın Pontifik Komisyonu ise 7 üyesiyle en küçük olanıdır. 

Yasama meclisi ne kadar küçük olursa, o kadar verimli çalışır, ancak meclis ne kadar büyük olursa, seçmenlerin siyasi çeşitliliğini o kadar iyi temsil eder. Ulusal yasama organlarının karşılaştırmalı analizi, bir ülkenin alt meclisinin büyüklüğünün nüfusunun küp köküne karşılık gelme eğiliminde olduğunu bulmuştur; yani, alt meclisin büyüklüğü nüfusla birlikte artma eğilimi gösterir, ancak daha yavaştır.