17 November 2018, Saturday
Tercüme Editörü
Wikiyours makaleleri İngilizce makalelerin Türkçe'ye çevrilmiş halleridir. İngilizce bilen herkes makale sahibi olabilir ve yaptığı çeviri miktarınca para kazanır.
Çeviri Yapmak İçin Makale Seçiniz
Makale yazmak için
bir kategori seçin
Düzeltme Öner

Çocuk Hakları

İçindekiler
  1. Çocuk hakları nedir?
  2. Çocuk hakları sebepleri
  3. Çocuk haklarının tarihi tanımları
  4. Çocuk hakları nelerdir?
  5. Çocuk hakları hareketi
  6. Uluslararası insan hakları hukuku
  7. Ulusal hukukta çocuk hakları

Çocuk hakları nedir?

Çocuk hakları, çocukların özel koruma ve bakım haklarıyla ilgili, özellikle reşit olmayanlara sağlanan insan haklarıdır. 1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), bir çocuğu, on sekiz yaşına girmemiş bir insan olarak tanımlamaktadır. Çocuk hakları, çocuğun anne ve babası ile ilişkili kimlik haklarının yanı sıra, fiziksel korunma, gıda, devlet tarafından ödenen kapsamlı eğitim, sağlık hizmetleri ve yaşı ile gelişimine uygun ceza kanunlarına ilişkin temel ihtiyaçlarını da kapsar. Ayrıca, çocuğun sivil haklarının korunmasını ve çocuğun ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, cinsel kimliği, ulusal kökeni, dini, engelliliği, rengi, etnik kökeni veya diğer özellikleri temelinde ayrımcılığa maruz kalmasından kurtarılmasını da içermektedir. Çocuk hakları ile ilgili yorumlar, çocuklara özerk eylem kapasitesi sağlamasından, fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak suistimale maruz kalmamalarını sağlamaya kadar uzanır. Bununla birlikte, suistimal bir tartışma meselesidir. Diğer tanımlar, bakım ve beslenme haklarını içermektedir.

Bir çocuk, on yedi yaşın altındaki herhangi bir insandır ve çocuğa uygulanabilir kanunlara tabi değilse, reşitliğe ulaşmış olarak kabul edilir. Uluslararası hukukta "ergenler", "gençler" veya "gençlik" gibi gençleri tanımlamak için kullanılan diğer terimlerin tanımları yok, ancak çocuk hakları hareketi gençlik hakları hareketi ile ayrı olarak değerlendiriliyor.

Çocuk hakları alanı hukuk, siyaset, din ve ahlak alanlarını kapsar.

Çocuk hakları sebepleri

Hem genel hem de çocuğa özgü, hem antlaşma hem de "yumuşak hukuk" olarak adlandırılan ve çocukların belirgin statüsünü ve özel gereksinimlerini tanıyan bir dizi insan hakları hukuku vardır. Çocuklar, hassasiyetleri ve gelecek nesil olarak önemli olmaları nedeniyle, genel olarak özel muameleye tabidirler ve tehlike durumlarında yardım ve koruma almada öncelik sahibidirler.

Yasa gereği reşit olmayanlar olarak, çocukların dünyanın bilinen herhangi bir yargı bölgesinde kendi başına özerklik veya karar verme hakları yoktur. Bunun yerine, şartlara bağlı olarak, ebeveynler, sosyal hizmet uzmanları, öğretmenler, gençlik çalışanları ve diğerleri onların yetişkin bakıcıları olarak bu otoriteye sahiptir. Bazıları, bu durumun çocuklara kendi hayatları üzerinde yetersiz denetim hakkı verdiğine ve onların savunmasız olmasına neden olduğuna inanmaktadır. Louis Althusser, bu yasal mekanizmayı, çocuklara uygulandığı şekliyle "baskıcı devlet aygıtları" olarak tanımlayacak kadar ileri gitmiştir.

Bazı eleştirmenler hükümet politikası gibi yapıların, yetişkinlerin çocukları suistimal etme ve sömürme yollarını maskelediğini ve bunun da çocuk yoksulluğu, eğitim fırsatları eksikliği ve çocuk emeği ile sonuçlandığını ileri sürmüşlerdir. Bu görüşe göre, çocuklar bir azınlık grubu olarak görülmelidir ve toplumun onlara davranış biçimini yeniden gözden geçirmesi gerekmektedir.

Araştırmacılar çocukların, hakları ve sorumlulukları her yaşta tanınması gereken toplum katılımcıları olarak tanınmaları gerektiğini belirttiler.

Çocuk haklarının tarihi tanımları

Sir William Blackstone (1765-9) çocuk için üç ebeveynlik görevi kabul eder: Bakım, koruma ve eğitim. Modern dilde, çocuk bunları ebeveynden alma hakkına sahiptir.

Milletler Cemiyeti, çocuğun normal gelişim koşullarını, aç çocuğun beslenme hakkını, hasta çocuğun sağlık hizmeti alma hakkını, gelişmemiş çocuğun destek alma hakkını, yetimlerin barınma hakkını ve çocuğun sömürüden korunma hakkını kabul eden Cenevre Çocuk Hakları Bildirgesi'ni (1924) kabul etti. 

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (1948) 25. (2) maddede, anne ve çocukların "özel koruma ve yardım" ihtiyacını ve tüm çocukların "sosyal korunma" hakkını kabul etmiştir.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, diğer hakların arasında, çocuk haklarının evrenselliği, özel korunma hakkı ve ayrımcılıktan korunma hakkı da dahil olmak üzere çocuk haklarının korunmasıyla ilgili on ilkeyi ilan eden Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirgesi'ni (1959) kabul etti. 

Çocuk haklarını tanımlama konusundaki fikir birliği son elli yılda daha net hale geldi. Hillary Clinton (daha sonra bir avukat tarafından) tarafından 1973'de yayınlanan bir yayın, çocuk haklarının "tanıma ihtiyacı olan bir slogan" olduğunu belirtti. Bazı araştırmacılara göre, çocuk hakları kavramı hâlâ iyi tanımlanmamıştır. Bu araştırmacılardan en az bir tanesi, çocukların sahip olduğu hakların dikkate değer şekilde kabul görmüş bir tanımı veya teorisinin olmadığını ileri sürmektedir.

Çocuk hakları hukuku, yasanın çocuğun yaşamıyla kesiştiği nokta olarak tanımlanmaktadır. Buna, çocuk suçu, çocuklar için ceza adalet sisteminde yer alan uygun süreç, uygun temsil, etkili rehabilitasyon hizmetleri, devlet bakımındaki çocuklar için bakım ve koruma, ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, cinsel kimlik, ulusal köken, din, engellilik, renk, etnik köken veya diğer özelliklere bakılmaksızın tüm çocuklara eğitim verilmesi, sağlık hizmetleri ve savunma dahildir.

Çocuk hakları nelerdir?

Çocuklar, uluslararası insan hakları hukuku uyarınca iki çeşit insan hakkına sahiptir. Evlilik hakkı gibi bazı insan hakları, yaşları gelinceye kadar bekletilse de, çocuklar yetişkinlerle aynı temel genel insan haklarına sahiptirler. İkincisi, çocuk oldukları sürece onları korumak için gerekli olan özel insan haklarına sahiptirler. Çocuklukta genel haklar, kişinin güvenliğini, insanlık dışı, zalimane veya aşağılayıcı muameleden korunmasını ve çocukluk süresi boyunca özel korunma hakkını içerir. Çocukların belirli insan hakları, diğer hakların yanı sıra, yaşam hakkını, bir isim hakkını, çocuğa ilişkin konulardaki görüşlerini ifade etme hakkını, düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkını, sağlık hizmeti alma hakkını, ekonomik ve cinsel sömürüye karşı korunma hakkını ve eğitim hakkını kapsar.

Çocuk hakları, geniş bir yelpazedeki sivil, politik, ekonomik, sosyal ve kültürel haklar da dahil olmak üzere çeşitli şekillerde tanımlanmaktadır. Haklar genelde iki genel eğilimdedir: Yasalar altında özerk kişiler olarak çocukları savunanlar ve bağımlılıkları nedeniyle çocuklar üzerinde gerçekleştirilen zararlardan korunmak için toplumdan hak talebinde bulunanlar. Bunlar yetkilendirme hakkı ve korunma hakkı olarak etiketlenmiştir.

Birleşmiş Milletler çocuklara yönelik eğitim rehberleri, Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde belirtilen hakları "Üç P" olarak sınıflandırmaktadır: Hüküm (Provision), Koruma (Protection) ve Katılım (Participation). Bunlar aşağıdaki şekilde ayrıntılandırılabilir:

  • Hüküm: Çocuklar, uygun yaşam standardı, sağlık hizmetleri, eğitim ve hizmetler, oyun ve rekreasyon hakkına sahiptirler. Bunlara dengeli bir diyet, uyku için sıcak bir yatak ve okula erişim de dahildir.

  • Koruma: Çocukların istismar, ihmal, sömürü ve ayrımcılıktan korunma hakları vardır. Bu, çocukların oynamak için güvenli yerlere sahip olma hakkını, yapıcı çocuk yetiştirme davranışını ve çocukların gelişen kapasitelerinin kabul edilmesini de içerir.

  • Katılım: Çocukların, topluluklara katılma ve kendileri için hazırlanan programları ve hizmetleri alma hakları vardır. Bu, çocukların kütüphanelere ve toplum programlarına katılımını, sesli gençlik eylemlerini ve çocukların karar vericiler olarak katılımcı olmalarını içerir.

Benzer şekilde, Çocuk Hakları Bilgilendirme Ağı (CRIN), hakları kısaca iki gruba ayırmaktadır:

  • Yiyecek, barınak, eğitim, sağlık hizmetleri ve kazançlı istihdam gibi temel insan ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli koşullarla ilgili ekonomik, sosyal ve kültürel hakları. Dahil edilen diğer haklar, eğitim, uygun konut, yiyecek, su, ulaşılabilecek en yüksek sağlık standardı, çalışma hakkı ve işyerinde sahip olunan hakların yanı sıra, azınlıkların ve yerli halkların kültürel haklarıdır.

  • Bazen "üçüncü kuşak haklar" olarak adlandırılan ve güvenli ve sağlıklı ortamlarda yaşama hakkını da içeren çevresel, kültürel ve gelişimsel haklar da dahildir ve bu grup kültürel, siyasi ve ekonomik kalkınma hakkına sahiptir.

Uluslararası Af Örgütü, şartlı tahliye olmaksızın çocuk mahkumiyetine son verilmesi, çocukların askeri amaçlı işe alınmasına son verilmesi, 21 yaşın altındaki kişiler için ölüm cezasına son verilmesi ve sınıflarda insan hakları bilincinin artırılması da dahil olmak üzere dört özel çocuk hakkını açık bir şekilde savunmaktadır. Uluslararası bir savunma örgütü olan İnsan Hakları İzleme Örgütü, çocuk işçiliği, çocuk adaleti, yetimler ve terk edilmiş çocuklar, mülteciler, sokak çocukları ve bedensel cezayı içine almaktadır.

Akademik çalışma genellikle bireysel hakları tanımlayarak çocuk haklarını bir noktada toplamaktadır. Aşağıdaki haklar çocukların sağlıklı ve özgür bir şekilde büyümesine izin verir:

  • Konuşma özgürlüğü
  • Düşünce özgürlüğü
  • Korkudan kurtulma
  • Seçme özgürlüğü ve karar verme hakkı
  • Kendi vücudu üzerinde hak sahibi olma

Çocukların fiziksel hakları

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisinin Sosyal İşler, Sağlık ve Sürdürülebilir Kalkınma Komitesi tarafından hazırlanan bir rapor, Komitenin ilgilendiği çeşitli alanları şu şekilde sıraladı: Kadınların genital mutilasyonu (sakatlanması), dini nedenlerle genç erkeklerin sünneti, interseks (erdişi) çocuklarda erken çocukluk dönemi tıbbi müdahaleleri ve çocukların piercing, dövme veya plastik cerrahiye gönderilmesi veya zorlanması. Meclis 2013 yılında 47 üye ülkeyi çocukların fiziksel bütünlüğünü desteklemek için çok sayıda eylemde bulunmaya çağıran bağlayıcı olmayan bir kararı kabul etti.

Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 19'uncu maddesi, taraflara, çocuğu fiziksel veya zihinsel şiddet, yaralanma ya da istismar, ihmal veya ihmalkar muamele, kötü muamele ya da sömürüden korumak için gerekli tüm yasal, idari, sosyal ve eğitsel önlemleri almayı emrediyor. Çocuk Hakları Komitesi, 19 uncu maddeyi, tüm Taraf Devletlerin tüm bedensel cezayı yasaklamaya ve ortadan kaldırmaya yönelik hızlı hareket etme yükümlülüğü olarak kabul ederek bedensel cezalandırmayı yasaklamış olarak yorumladı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi de, zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele veya cezayı yasaklayan Uluslararası Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesinin 7. maddesini, çocukların bedensel cezalandırılmaları da dahil olmak üzere çocuklara genişleterek yorumladı.

Newell (1993) "... çocukların fiziksel bütünlüğünün korunması için baskı yapılması, bütün çocuk hakları baskısının ayrılmaz bir parçası olmalıdır" görüşünü savunmuştur.

Amerikan Çocuk Akademisi (American Academy of Pediatrics (AAP))'nin  Biyoetik Komitesi (1997), Çocuk Hakları Sözleşme'sine (1989) atıfta bulunarak her çocuğun önlenebilir hastalık veya yaralanmadan korunarak büyüme ve gelişme fırsatına sahip olması gerektiğini belirtmektedir.

Diğer çocuk hakları konuları

Çocuk haklarını etkileyen diğer hususlar arasında, çocukların askeri amaçlı kullanımı, çocukların satılması, çocuk fuhuşu ve çocuk pornosu bulunmaktadır.

Çocuk hakları ve gençlik hakları arasındaki fark

"Yargı bölgelerinin çoğunda, örneğin, çocukların oy kullanmasına, evlenmesine, alkol satın almasına, seks yapmasına veya ücretli istihdamına izin verilmiyor ". Gençlik hakları hareketi içinde, çocuk hakları ve gençlik hakları arasındaki temel farkın, çocuk hakları destekçilerinin genel olarak çocuklara ve gençlere yönelik koruma kurulmasını ve uygulanmasını savunmasına karşın, gençlik haklarının (çok daha küçük bir hareket) genellikle çocuklar ve/veya gençler için özgürlüklerin genişletilmesini ve seçme hakkı (oy hakkı) gibi hakları savunması olduğuna inanılıyor.

Ailenin çocuk üzerindeki etkisi

Velilere çocuğa karşı görevlerini yerine getirmeleri için yeterli yetkiler verilir.

Ebeveynler, çocukların yaşamlarını benzersiz bir şekilde etkiler ve bu nedenle onların çocuk haklarındaki rolü belirli bir şekilde ayırt edilmelidir. Çocuk-ebeveyn ilişkisinde karşılaşılan belirli konular arasında; çocuk ihmali, çocuk istismarı, seçme özgürlüğü, bedensel cezalandırma ve çocukların velayeti bulunmaktadır. "Sağduyulu ebeveynlik" ve çocuk hakları arasındaki gerilimi gidermek için haklara dayalı uygulamaları anne babalara sunacak teoriler mevcuttu. Mesele, özellikle reşit olmayan kişilere potansiyel eşit haklar verilmesini etkileyen ve çocukların ailelerini dava ettikleri durumları etkileyen yasal işlemlerle ilgilidir.

Bir çocuğun her iki ebeveyni ile olan ilişkisine dair hakları, boşanma ve çocukların velayet işlemleri sırasında çocuğun çıkarlarını belirlemede önemli bir faktör olarak giderek daha fazla tanınmaktadır. Bazı hükümetler, paylaşılan ebeveynliklerin çocukların yararına olduğuna dair çürütülebilir bir varsayım oluşturan kanunlar çıkarmışlardır.

Ebeveyn güçlerinin kısıtlamaları

Ebeveynlerin çocukları üzerinde mutlak gücü yoktur. Ebeveynler, çocukların terk edilmesi, istismar edilmesi ve ihmal edilmesine karşı ceza kanunlarına tabidir. Uluslararası insan hakları hukuku, kişinin dininin tezahürünün, kamu güvenliği, kamu düzeni, sağlık veya ahlakın korunması ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için sınırlı olmasını öngörür.

Mahkemeler, ebeveynlerin güç ve yetkilerine başka sınırlar koymuştur. Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi, tarafları Prens ve Massachusetts olan davada, ebeveynin dininin bir çocuğun riske sokulmasına izin vermediğine hüküm vermiştir. Temyiz Lordları Makamı, tarafları Gillick ve Batı Norfolk ve Wisbech Bölgesi Sağlık Müdürlüğü olan davada ve bir başka davada daha, ''çocuğun artan yaşı ve yeterliliği ile ebeveyn hakları azalır, ancak reşit olana kadar tamamen yok olmaz'' şeklinde hüküm verdi. Ebeveyn hakları, ebeveynin çocuğa karşı olan görevlerinden kaynaklanır. Görev yokluğunda hiçbir ebeveyn hakkı yoktur. Kanada Yüksek Mahkemesi, tarafları E. (Bayan) ve Eve olan davada, ebeveynlerin terapötik (tedavi edici) olmayan sterilizasyon için vekaletname vermeyebileceğine hüküm vermiştir. Kanada Yüksek Mahkemesi, tarafları B. (R) ve Toronto Büyükşehir Belediyesi Çocuk Yardımı Derneği olan davada şu şekilde hüküm vermiştir:

"Çocuklar, özellikle açık bir şekilde kendi yaşam haklarının ve karakterlerinin güvenliğinin korunmasında Tüzükten yararlanırken, bu hakları savunamıyorlar ve buna göre toplumumuz , ailelerin seçim özgürlüklerini çocuklarının haklarını çiğnemeyen bir tavırla gerçekleştireceklerini varsaymaktadır."

Adler (2013), ebeveynlerin çocukların terapötik olmayan sünnetine vekalet verme yetkisi olmadığını savunuyor.

Çocuk hakları hareketi

Thomas Spence'ın 1796 yayını Bebekler Hakkı, çocuk haklarıyla ilgili İngilizce dilindeki en erken iddialar arasında yer almaktadır. 20. yüzyıl boyunca çocuk hakları aktivistleri evsiz çocukların haklarını ve halk eğitimini organize ettiler. Janusz Korczak tarafından Çocuk Haklarına Saygı'nın 1927'de yayınlanması, alanı çevreleyen literatürü güçlendirmiştir ve bugün onlarca uluslararası organizasyon çocuk haklarını geliştirmek için dünya çapında çalışmaktadır. İngiltere'de Eğitim Konferanslarında Yeni İdealler (1914-37) olarak adlandırılan eğitimciler, öğretmenler, genç adalet çalışanları, politikacılar ve kültür katılımcılarından oluşan topluluklar, çocuğun özgürleştirilmesinin değerini savundular ve 80'li yıllara kadar İngiltere'de iyi ilkokulu belirlemeye yardım ettiler. Konferansları UNESCO'nun Yeni Eğitim Bursu organizasyonuna ilham verdi. A.S.Neill'in kitabı "Dominie'nin Günlüğü" (1915), okulunu çocuğun özgürlüğüne ve mutluluğuna dayalı bir okula dönüştüren bir başöğretmenin günlüğü olarak, bu hareketin kahramanlarını kutlayan kültürel bir ürün olarak görülebilir.

Çocuk haklarına karşı eleştiriler

Çocuk hakları konusundaki muhalefet, 13. yüzyıl ve öncesine kadar giden çocuk haklarına aykırı kayıtlı ifadelerle toplumdaki mevcut her eğilimi çok geçersiz kılmaktadır. Çocuk haklarına karşı çıkan taraflar, gençlerin dünyadaki kararlar ve sorumluluklar da dahil olmak üzere yetişkin merkezli dünyadan korunması gerektiğine inanmaktadır. Ağırlıklı olarak yetişkinlerin olduğu bir toplumda, çocukluk masumiyet zamanı, sorumluluk ve çatışmadan uzak ve oyunun hakim olduğu bir zaman olarak idealleştirilmiştir. Muhalefetin çoğunluğu, ulusal egemenlik, devletlerin hakları, ebeveyn-çocuk ilişkisi ile ilgili endişelerden kaynaklanmaktadır. Finansal kısıtlamalar ve çocuk haklarının karşısındaki geleneksel değerlerin gizli etkisinden de bahsedilmektedir. Çocuk hakları kavramı Amerika Birleşik Devletleri'nde çok az ilgi görmüştür.

Uluslararası insan hakları hukuku

Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi, bugün çocuk haklarına ilişkin tüm uluslararası yasal standartların temelini oluşturmaktadır. Tüm dünyadaki çocuk haklarını ele alan birçok sözleşme ve kanun bulunmaktadır. Eglentyne Jebb tarafından 1923 yılında hazırlanan, 1924 yılında Milletler Cemiyeti tarafından onaylanan ve 1934'te tekrar teyit edilen Çocuk Haklarının Deklarasyonu da dahil olmak üzere birçok mevcut ve tarihi belge bu hakları etkiler. Biraz daha genişletilmiş bir versiyon 1946'da Birleşik Milletler tarafından benimsendi ve bunu 1959'da Genel Kurul tarafından kabul edilen çok genişletilmiş bir versiyon izledi. Bu daha sonra Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin temelini oluşturdu.

Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi

Birleşmiş Milletler 1966'da Sivil ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi'ni (International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)) kabul etmiştir. ICCPR, dünya üzerindeki neredeyse tüm uluslar tarafından onaylanmış veya kabul edilmiş çok uluslu bir uluslararası antlaşmadır. Sözleşmenin tarafları haline gelen uluslar, Sözleşmenin öngördüğü hakları yerine getirmek ve uygulamakla yükümlüdürler. Anlaşma 23 Mart 1976'da yürürlüğe girmiştir. ICCPR tarafından kodlanan haklar evrenseldir, bu nedenle istisnasız olarak herkes için geçerlidir ve bu, çocukları içerir. Çocukların tüm hakları olsa da, evlilik hakkı ve oy kullanma hakkı gibi bazı haklar çocuğun olgunluğa erişmesinden sonra geçerlidir.

Çocuklar için geçerli bazı genel haklar şunları içerir:

  • Yaşam hakkı.
  • Kişinin güvenliği hakkı.
  • İşkenceden korunma hakkı.
  • Zalimane, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezalardan korunma hakkı.
  • Bir suçtan sorumlu tutulduğunda, çocuğun yetişkinlerden farklı muamele görme hakkı, hakkında hızlı hüküm alınması hakkı ve yaşına uygun muamele görme hakkı.

Madde 24, reşit olmaması, isim hakkı ve uyruk (milliyet) hakkı nedeniyle çocuğun özel korunma hakkını kodlamaktadır.

Çocuk Hakları Sözleşmesi

Birleşmiş Milletler'in 1989 Çocuk Hakları Sözleşmesi veya ÇHS, insan haklarının (sivil, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal haklar) tümünü kapsayan ilk yasal bağlayıcı uluslararası belgedir. Uygulanması, Çocuk Hakları Komitesi tarafından izlenir. Sözleşmeyi onaylayan ulusal hükümetler, çocuk haklarını koruma ve garanti altına alma yükümlülüğünü taahhüt etmekte ve kendilerinin uluslararası toplumdan önce bu taahhütten sorumlu tutulmasını kabul etmektedir. ÇHS, 195 onaylamayla en geniş çapta onaylanmış insan hakları antlaşmasıdır. Güney Sudan ve Birleşik Devletler, ÇHS'yi onaylamayan tek iki ülkedir. ÇHS, dört çekirdek prensibe dayalıdır: Ayrımcılığa uğramama, çocuğun yüksek menfaatleri, yaşam, hayatta kalma ve gelişme hakkı ve çocuğun kendisini etkileyen kararlarda (yaşlarına ve olgunluklarına göre) görüşlerinin göz önünde bulundurulması. ÇHS'nin, Uluslararası Ceza Mahkemesi, Yugoslavya ve Ruanda Mahkemeleri ve Sierra Leone Özel Mahkemesi gibi uluslararası cezai hesap verme mekanizmalarının yanı sıra çocuk haklarının dünya çapında profilini önemli ölçüde arttırdı söylenebilir.

Viyana Bildirgesi ve Eylem Planı

Viyana Bildirgesi ve Eylem Programı, II. Bölüm, paragraf 47'de, Dünya Zirvesi Eylem Planında yer alan hedeflere ulaşmak için tüm ulusların, uluslararası işbirliğinin desteğiyle mevcut kaynaklarının azamisi ile tedbir almalarını istemektedir ve devletleri, Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni ulusal eylem planlarına dahil etmeye çağırmaktadır. Bu ulusal eylem planları ve uluslararası çabalarla, bebek ve anne ölüm hızlarının azaltılmasına, beslenme yetersizliğinin ve okuma yazma bilmeyenlerin oranlarının azaltılmasına, güvenli içme suyuna ve temel eğitime erişimin sağlanmasına özel öncelik verilmelidir. Bunun için ne zaman çağrı yapılırsa, doğal afetler ve silahlı çatışmalardan kaynaklanan yıkıcı acil durumlarla mücadele etmek ve aşırı yoksulluk içinde olan çocukların aynı derecedeki ciddi sorunları için ulusal eylem planları hazırlanmalıdır. Paragraf 48'den sonra, tüm devletleri, uluslararası işbirliğinin desteğiyle, özellikle zor şartlar altında olan çocukların akut sorununa eğilmek için çağrıda bulunur. Ana nedenlerine değinilerek, çocukların istismar edilmesi ve kötüye kullanılması ile mücadele edilmesi gerekir. Kadın infantilitesine (bebek katili olma), zararlı çocuk işçiliğine, çocukların ve organların satışına, çocuk fahişeliğine, çocuk pornografisine ve diğer cinsel istismar şekillerine karşı etkili önlemler alınması gerekir. Bu, Silahlı Çatışmada Çocukların Katılımı Üzerine İhtiyari Protokol ve Çocukların Satılması, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisi Hakkındaki İsteğe Bağlı Protokol'ün benimsenmesinde etkili olmuştur.

Çocuk haklarını uygulama

Çocuk haklarını sağlamak için çeşitli yaptırım örgütleri ve mekanizmaları bulunmaktadır. Bunlara Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Çocuk Özel Oturumu için Çocuk Hakları Komisyonu dahildir. Komisyon, Çocuk Hakları Sözleşme'sinin tam olarak uygulanmasını ve Sözleşme'ye uyulmasını teşvik etmek ve BM Genel Kurulunda Çocuklara Özel Oturum ve Hazırlık Süreci sırasında çocuk haklarına öncelik verilmesini sağlamak için kurulmuştur. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, son derece siyasallaşmış İnsan Hakları Komisyonu'ndan dünya çapında insan hakları ihlallerinin kınanmasında daha nesnel, inanılır ve etkin olması umut edilerek meydana getirilmiştir. Çocuk Hakları Sözleşmesi Sivil Toplum Örgütü, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin uygulanmasını kolaylaştırmak için aslen 1983'de oluşturulmuş uluslararası bir sivil toplum kuruluşu koalisyonudur.

Ulusal hukukta çocuk hakları

Dünyadaki pek çok ülke, resmi görevleri çocuk haklarına ilişkin olarak bireysel vatandaşlar tarafından bildirilen şikayetlerin araştırılması ve bunlarla ilgilenerek halkın çıkarlarının temsil edilmesi olan çocuk hakları soruşturmacılarına (ombudsman) veya çocuk komiserlerine sahiptir. Çocuk hakları soruşturmacısı, bir şirket, bir gazete, bir STK (sivil toplum kuruluşu) veya hatta genel halk için de çalışabilir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde çocuk hakları

Birleşik Devletler, ÇHS'ni imzaladı ancak onaylamadı. Sonuç olarak, Amerika Birleşik Devletleri'nde çocuk hakları sistematik bir şekilde uygulanmamaktadır.

Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'ndaki On altıncı Değişiklik tarafından öngörüldüğü gibi, çocuklar genellikle Anayasa tarafından somutlaştırılan temel haklara sahiptirler. Bu değişikliğin Eşit Koruma Maddesi, bir evlilik içinde doğmuş olsun veya olmasın, bütün çocuklar için geçerlidir. Ancak henüz doğmamış olan çocuklar hariç tutulur. Bu, Gault'da (1967) ABD Yüksek Mahkemesi'nin Gault hakkındaki kararıyla pekiştirildi. Bu davada Arizona'daki 15 yaşındaki Gerald Gault, müstehcen bir telefon görüşmesi yapmakla suçlanarak polis tarafından gözaltına alındı ve yetişkin bir komşusu ile müstehcen bir telefon görüşmesi yaptığı için 21 yaşına gelene kadar Arizona Devlet Endüstri Okuluna teslim edildi. 8-1 kararı ile Mahkeme, bir kuruma teslim edilme olasılığına neden olabilecek duruşmalarda, 18 yaşın altındaki kişilerin haber alma hakkına sahip olduğuna ve tanıkların sorgulanması ve kendi kendini suçlamanın önüne geçilmesi için hukuki bir danışmana sahip olması hakkına hükmetti. Mahkeme, Gault'un duruşmasında kullanılan prosedürlerin bu gerekliliklerin hiçbirini yerine getirmediğini tespit etti.

Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi, tarafları Tinker ve  Des Moines Bağımsız Toplum Okulu Bölgesi (1969) olan davada, okuldaki öğrencilerin Anayasal hakları bulunduğuna karar vermiştir.

Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi, tarafları Roper ve Simmon'lar davasında, kişilerin on sekiz yaşın altındayken işledikleri suçlardan idam edilemeyeceğine karar verdi. Bu tür infazların acımasız ve olağandışı cezalar olduğuna hükmetti. Bu nedenle bu ceza, Amerika Birleşik Devletleri Anayasasının Sekizinci Değişikliğinin ihlali niteliğindeydi.

Amerika Birleşik Devletleri'nde çocuk haklarına ilişkin başka endişeler de bulunmaktadır. Amerikan Evlat Edinme Avukatları Akademisi, çocukların güvenli, destekleyici ve istikrarlı bir aile yapısına sahip olma hakları ile ilgilenmektedir. Bu avukatların evlat edinme davalarındaki çocuk haklarına ilişkin görüşü, çocukların, kurulu ailelerinin korunması konusunda anayasal temelli bir özgürlük hakkı vardır ve biz, bu çocuklara ilgi gösteren ve bir sahiplik iddiasında bulunacak olan diğerlerinin haklarının daha ağır bastığına inanıyoruz şeklindedir. Amerikan çocuk hakları savunuculuğunda gündeme getirilen diğer konular, aynı cinsiyettekilerin evliliklerinde çocukların miras haklarını ve gençler için belirli bazı hakları içermektedir.

Almanya'da çocuk hakları

INGO Avrupa Konseyi Konferansının Başkanı olan Annelise Oeschger, çocukların ve ebeveynlerinin Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve UNICEF'in insan hakları ihlallerine tabi olduğunu tespit etmiştir. Özellikle endişe konusu olan şey, işkenceyi, aşağılayıcı, acımasız muameleyi içine alan zararlarla sonuçlanan, ebeveyn-çocuk ilişkisinin serbest hükümet denetimine genellikle haksız yere izin veren Alman (ve Avusturya) ajansı Jugendamt (Almanca: Gençlik ofisi) 'dır ve bu, çocuk ölümlerine yol açmıştır. Bu, uygunsuz veya zararlı muameleyi gözden geçirmek veya çözmek için herhangi bir işlemin var olmaması ve Jugendamt memurlarının neredeyse "sınırsız gücü" ile karmaşık bir sorundur. Alman kanunları uyarınca, Jugendamt memurları kovuşturmaya karşı korunmaktadır. Jugendamt (JA) memurlarının kontrollerinin kapsamı, uzman ifadelerinin daha az eğitimli veya daha az tecrübeli JA memuru tarafından tersine çevrileceği aile mahkemesine gidilen vakalarda görüşülür. Davaların %90'dan fazlasında JA memurunun önerisi aile mahkemesi tarafından kabul edilmektedir. Memurlar ayrıca, çocukları ne zaman ailelerine geri götürecekleri gibi aile mahkemesinin kararlarını gözardı etmişlerdir. Almanya, Avrupa Parlamentosu Mahkemesi tarafından çocuk ve ebeveyn haklarının ihlal edilmesini çözme çabalarını öngören çocuk refahı kararlarını kabul etmemiştir.