26 May 2018, Saturday
Tercüme Editörü
Wikiyours makaleleri İngilizce makalelerin Türkçe'ye çevrilmiş halleridir. İngilizce bilen herkes makale sahibi olabilir ve yaptığı çeviri miktarınca para kazanır.
Çeviri Yapmak İçin Makale Seçiniz
Makale yazmak için
bir kategori seçin
Düzeltme Öner

Azalan Oranlı Vergi

İçindekiler
  1. Azalan oranlı vergi nedir?
  2. Azalan oranlı vergi örnekleri

Azalan oranlı vergi nedir?

Azalan oranlı vergi, vergiye tabi miktar arttıkça vergi oranının düşmesi şeklinde uygulanan bir vergidir. "Azalan oran", gelir veya harcama üzerindeki dağılım etkisini açıklar, oran yüksekten alçağa doğru ilerler; böylece ortalama vergi oranı marjinal vergi oranını aşar. Bireysel gelir ve zenginlik açısından, azalan oranlı vergi yoksullar üzerinde zenginlere kıyasla daha büyük bir yük (kaynaklara göre) oluşturmaktadır. Vergi oranı ile mükellefin ödeme yeteneği arasında varlık, tüketim veya gelir bazında ters bir ilişki vardır. Bu vergiler, göreceli yükü, daha düşük ödeme yeteneğine sahip kişilere giderek artan oranda kaydırdığından daha yüksek ödeme kabiliyetine sahip kişilerin vergi yükünü azaltma eğilimindedir.

Belli bir verginin azalan oranlı olması, mükelleflerin kaynaklarına göre vergilendirilmiş faaliyette bulunma eğilimini de (vergi tabanının demografik durumu) da içerebilir. Başka bir deyişle, vergilendirilen faaliyet genellikle yoksullar tarafından yürütülüyorsa ve zenginlerin yürütme olasılığı düşükse, vergi azalan oranlı olarak kabul edilebilir. Etkiyi ölçmek için vergiye tabi malın gelir esnekliği ve gelir ikame etkisi dikkate alınmalıdır. Bu önlem bireysel vergilere veya bir bütün olarak bir vergi sistemine uygulanabilir; bir yıl, birden fazla yıl veya ömür boyu.

Azalan oranlı verginin tam tersi, vergiye tabi tutar arttıkça, ortalama vergi oranının arttığı aşamalı bir vergidir. İkisinin arasında, vergi oranının sabitlendiği, sabit veya oransal vergi vardır. Bu vergi tipinde, vergi sabit ve artış tutarına eşittir.

Azalan oranlı vergi örnekleri

  • Kişi başına vergi
  • Üzerinde hiçbir vergi ödenmediği tavan vergi. 
  • "Günah vergileri" olarak da adlandırılan vergi, genellikle aşağı sınıflar tarafından daha fazla (veya en azından daha büyük bir oranda) tüketildiği için azalan oranlı olarak değerlendirilir. Örneğin, "alt gelir düzeyindeki beşte birlik kesime mensup kişiler alkol vergileri için, üst beşte birlik kesime göre gelirlerinden %78 daha fazla pay ayırıyor". Özellikle tütün son derece azalan oranlıdır; alt gelirin beşte birlik kesimi, üst gelirin beşte birlik kesimine göre %583 daha etkili bir oranda ödüyor. 
  • Bir gelir vergisi sisteminde ödenek indirimi, bireyin kişisel ödeneklerinin geri çekilmesine izin verir; böylece, alttaki oranı geri getirmeden önce sınırlı bir bant için daha yüksek bir marjinal vergi oluşur. İngiltere'de £100.000 için %60 iken £120,000 için %40'a dönen etkili bir bant vardır. 
  • Gıda (yağ vergisi, tuz vergisi), ulaşım (yakıt vergisi), enerji (karbon vergisi) ve konut (belediye vergisi, pencere vergisi) gibi günlük ihtiyaçlara dayanan tek biçimli tüketim vergisi, gelir üzerinde sıklıkla azalan oranlıdır. Örneğin, gıda talebinin gelir esnekliği genellikle 1'den daha azdır (esnek değildir) ve bu nedenle hane halkının geliri artsa da gıdalardan alınan vergi neredeyse aynı kalır. Bu nedenle, mevcut harcamalara oranla, göreceli vergi yükü daha düşük gelirli ailelere daha fazla düşmektedir. 
  •  Düşük emlak vergisi ve sermaye kazanç vergisi oranları, bunlar devralınan servetin değerini veya yatırım ve tasarruflardan gelen temettü yoluyla sağlanan kazancı arttırır. Bu gibi vergi politikaları, varlıklı kişilere veya varlıklı ailelere orantısız olarak fayda sağlamaktadır. 
  • Belirli bordro vergileri, örneğin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Sosyal Güvenlik gibi, yüksek gelirli kişilerin düşük gelirlilere kıyasla gelirlerinin daha düşük bir kısmını ödüyor olmasından dolayı azalan oranlıdır. Çünkü bu vergi tipinde bir üst sınır vardır. Bununla birlikte, ortalama kazancın altındaki kişiler için Sosyal Güvenlik'ten aldıkları ömür boyu yardımların Sosyal Güvenlik'e ödedikleri vergiye oranı, ortalamanın üstünde gelire sahip kişilere göre daha yüksek olduğu görülüyor. Bu anlamda, Sosyal Güvenlik yardımları artan oranlıdır. Kazanç dağılımının altında beşinci sırada yer alan kişiler için kazanımların vergilere oranı, dağılımın üstünde beşinci sırada yer alan kişilerinkinden neredeyse üç kat daha fazladır.